Kalendarium drogi do niepodległości

W tym budynku przy ul. Długiej w Bydgoszczy dr. Biziel leczył rannych powstańców.

W tym budynku przy ul. Długiej w Bydgoszczy dr. Biziel leczył rannych powstańców.

Datę 11 listopada 1918 roku uznaje się jako początek niepodległej Polski. Za nim jednak Bydgoszcz stała się miastem polskim minęła długa droga. Potrzeba było bowiem jeszcze wiele wysiłku i ofiar.

Dla Bydgoszczy faktycznym Świętem Niepodległości jest zatem dzień 20 stycznia 1920, gdy na Stary Rynek wkroczyły wojska polskie witane z wielką radością przez Polaków.

Wyście kość z kości, krew z krwi naszej – przywitał żołnierzy dr Jan Biziel – Witamy orła polskiego z tego samego miejsca, gdzie stał posąg tego, który nas okuł w pęta niewoli.

W dniu 11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna przekazała władzę wojskową Józefowi Piłsudskiemu. Było to wydarzenie na pewno o dużej symbolice, gdyż zaświadczyło o tym, że Polska na mapę Europy powróci. Nie było jednak wówczas wiadomo, gdzie będą przebiegać jej granice, a co za tym idzie, czy będzie to duży i silny kraj, czy niekoniecznie. Niemcy, które co prawda przegrały I wojnę światową, nie chciały nawet dyskutować o tym, że Wielkopolska, Śląsk czy Kujawy zostaną z ich kraju odłączone.

Nie mniej jednak wydarzenia z 11 listopada w Warszawie wywołały dużą nadzieję wśród Polaków na tych terenach, którzy chcieli to wykorzystać politycznie. 16 listopada doktor Jan Biziel został wybrany na szefa Polskiej Rady Ludowej w Bydgoszczy, która zaczęła oficjalnie postulować o włączenie Bydgoszczy do odradzającego się państwa polskiego. W tej sprawie pisał on memoriały nawet do niemieckich ministrów w Berlinie.

Po kilku tygodniach, w dniu 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu gościł Ignacy Paderewski, który wygłosił tam do Polaków płomienne przemówienie. Tego samego dnia doszło do zamieszek, które stały się początkiem Powstania Wielkopolskiego. Po kilku dniach w rękach powstańców znajdował się już nawet Inowrocław. W Bydgoszczy z racji stacjonowania silnego garnizony niemieckiego do walk nigdy nie doszło, choć bydgoszczanie powstanie wspierali. Wspomniany wcześniej doktor Biziel przy dzisiejszej ulicy Długiej z narażeniem życia potajemnie operował rannych powstańców.

W lutym 1919 roku zawarto rozejm w Trewirze, który uznał zdobycze terytorialne powstańców – powstanie formalnie wówczas się zakończyło. Walka przeniosła się do Paryża, gdzie delegacja polska z Romanem Dmowskim i Ignacym Janem Paderewskim na czele wynegocjowała korzystne zapisy Traktatu Wersalskiego, na mocy których kilka miesięcy później Bydgoszcz powróciła do Polski.

W dniu 19 stycznia 1920 w ratuszu o godzinie 18 miała miejsce dość symboliczna uroczystość przekazania władzy przez niemieckiego burmistrza. Hugo Wolff wręczył Janowi Maciaszkowi klucze do miasta. Był to oficjalny symbol oddania zwierzchnictwa nad miastem Polakom. Następnie radca Wierzbicki w imieniu Naczelnej Rady Ludowej ogłosił nominację Maciaszka na komisarycznego prezydenta Bydgoszczy. Świadkami tego wydarzenia byli niemieccy urzędnicy, radni oraz grupa działaczy Naczelnej Rady Ludowej z dr Bizielem, ks. Filipiakiem, Janem Teską, czy Mieczysławem Chłapowskim.  Burmistrz Wolf zaapelował o uczciwe traktowanie Niemców przez nowe władze  oraz zadeklarował, że podporządkują się oni polskiej zwierzchności.

-Panowie przekonani być możecie o tym, że rząd polski wszelkimi siłami starać się będzie nie tylko o podtrzymanie dobrobytu, handlu i przemysłu jak i kulturalnego rozwoju Bydgoszczy, ale dołoży wszelkich wysiłków, aby jak najbardziej rozwinąć – zadeklarował Jan Maciaszek. Po tym wydarzeniu Niemcy usunęli  z magistratu portret pruskiego króla Fryderyka II. W Niemieckich szkołach miały miejsce także uroczystości żałobne.

W dniu 11 listopada bydgoszczanie będą świętować tak jak cała Polska, ten dzień ma dla całego narodu polskiego symboliczne znaczenie. Jako bydgoszczanie pamiętajmy jednak o naszej lokalnej historii i datę 20 stycznia otoczmy szczególną czcią.

Łukasz Religa