Krótka kadencja po przewrocie – 1928-1930

Poseł Tadeusz Matuszewski II i III kadencji (1928-1935)

Poseł Tadeusz Matuszewski II i III kadencji (1928-1935)

W roku 1928 rozpoczęła się II kadencja Sejmu II Rzeczypospolitej, która zakończyła się przedterminowo już po dwóch latach. Był to jednak okres burzliwy, a i wyniki wyborów były nieco rewolucyjne. Wygrał blok prorządowy Walerego Sławka, a dobre wyniki uzyskała także lewica – głównie PPS. Narodowa demokracja i stronnictwa ludowe, które wygrywały wcześniejsze wybory, uzyskały dość skromną reprezentacje, choć w województwie poznańskim nadal ten nurt cieszył się największym poparciem.

Była to dość krótka kadencja, ale dość znaczącą zmieniająca sytuację na polskiej scenie politycznej. Po rozwiązaniu I kadencji w dniu 4 marca 1928 roku odbyły się wybory do Sejmu, zaś 11 marca do Senatu. Zastosowano identyczną ordynację wyborczą jak w wyborach w roku 1922. Zatem okręg bydgoski do Sejmu liczył 6 mandatów, senatorów wybierano z kolei w 7 mandatowym okręgu obejmującym całe województwo poznańskie. Ponadto do obu izb funkcjonowały listy krajowe.

Wybory wygrał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem Walerego Sławka, który był popierany przez Józefa Piłsudskiego, który jak pisałem w poprzednim rozdziale, dokonał w maju 1926 roku przewrotu. Kolejną siłą byli socjaliści, przed dominującymi od 1919 roku stronnictwami narodowymi i demokratycznymi.

W okręgu nr 32 obejmującym Bydgoszcz wraz z powiatami: inowrocławskim, wyrzyskim, strzeleńskim, szubińskim i żnińskim wygrała lewicowa Polska Partia Robotnicza (ponad 36 tys. głosów), przed Niemieckim Klubem Poselskim (ponad 35 tys. głosów). Lista Narodowo Katolicka uzyskała tylko niecałe 28 tys. głosów, zaś Narodowa Partia Robotnicza o 200 głosów mniej. Zatem i w naszym okręgu doszło do przetasowań na scenie politycznej.

W rezultacie PPS (Polska Partia Socjalistyczna) i mniejszość niemiecka mogły liczyć po 2 mandaty, zaś lista narodowa i narodowo-robotnicza po 1.

Mandaty w tych wyborach utrzymali opisani w poprzednim rozdziale: Jan Faustyniak oraz Niemcy Artur Pankratz (tym razem startował z okręgu wyborczego) oraz Kurt Graebe (startował z listy krajowej mniejszości narodowych).

Posłem z okręgu bydgoskiego został Marszałek Sejmu Ustawodawczego Wojciech Trąmpczyński. Pozostałe mandaty przypadły: zamieszkałemu w Warszawie Kazimierzowi Kaczanowskiemu (lista PPS) oraz Tadeuszowi Matuszewskiemu (PPS) i Walterowi Birchelowi z mniejszości niemieckiej, ziemianinowi zamieszkującego Olszewko pod Nakłem.

Tadeusz Matuszewski urodził się 23 lipca 1874 roku w Czempinie pod Kościanem (rejencja poznańska). Od początku politycznie związał się z socjaldemokracją. W 1919 roku został wybrany poznańskim radnym. Później przeniósł się do Bydgoszczy, gdzie prowadził prasę związkową. Pełnił przez wiele lat funkcję przewodniczącego Związku Stowarzyszeń Związkowych w Bydgoszczy. Był posłem II i III kadencji (od 1928 do 1935 roku). W latach 1922-1926 był radnym Rady Miejskiej w Bydgoszczy. Zmarł 2 grudnia 1944 roku i spoczywa na cmentarzu parafii pw. św. Trójcy przy ul. Lotników w Bydgoszczy.

W wyborach do Senatu w województwie poznańskim po 2 mandaty uzyskały listy: Bloku Katolickiego Polskiego Stronnictwa Ludowego ,,Piast” i Chrześcijańskiego Demokracji (wybrano: Władysława Radomskiego i działacza PSL z Grudziądza Wiktora Kulerskiego) oraz Narodowo-Katolickiej wybrano: dr Mariana Seyde i Witolda Hedingera). Po jednym mandacie przypadło: lewicowemu Narodowo-Państwowemu Blokowi Pracy (dr Ireneuszowi Wierzejewskiemu), mniejszości narodowym (opisanemu w poprzednim rozdziale dr Jerzy Busse zamieszkującego tereny pod Kcynią) oraz Narodowej Partii Robotniczej (Edwardowi Peplowskiemu, który zamieszkiwał w Warszawie).

Zastępcami list do Sejmu zostali: Konstanty Głowacki z Inowrocławia, Wincenty Pasternak z Bydgoszczy, Gotthold Starke z Bydgoszczy, Wilhelm Horu z Bydgoszczy, Józef Petrycki z Bydgoszczy, dr Jóżef Krzymiński z Inowrocławia, Piotr Nowak z Warszawy oraz Jan Góralewski z Bydgoszczy.

Do Senatu w Wielkopolsce zastępcami list zostali: Jan Sobiech, Stanisław Grzegorzewicz, Wojciech Jędrzejczak, Maksymilian Pluciński, Antoni Wolski, dr Czesław Meissner, Marcin Siekierski, Stanisław Zakrzewski, Karol Ritter (zamieszkały w Strzelnie), Wilhelm Born-Fallois (mieszkaniec powiatu bydgoskiego), Antoni Banaszak, Andrzej Przybyło. Zatem listy do Senatu były właściwie zdominowane przez mieszkańców dawnej rejencji poznańskiej.

Mandat senatorski z listy krajowej ponownie uzyskał opisany w poprzednim rozdziale Niemiec dr Jerzy Busse.

Przez cały okres tej kadencji prezydentem był Ignacy Mościcki, który ten urząd sprawował aż do 30 września 1939 roku. Premierami przez te dwa lata byli: Kazimierz Bartel (dwukrotnie), Kazimierz Świtalski, Walery Sławek i w ostatnich dniach Józef Piłsudski.

II kadencja została rozwiązana 30 sierpnia 1930 roku przez prezydenta Ignacego Mościckiego, na wniosek Józefa Piłsudskiego.

Łukasz Religa

Polecamy też publikacje:

I kadencja 1922-1927 – Bydgoszczanie w I kadencji Sejmu II RP

Sejm Ustawodawczy 1919-1922 – Bydgoski parlamentaryzm w odrodzonej Polsce