Trwa rok Henryka Sienkiewicza

Prezydent Mościcki składa kwiaty pod pomnikiem H. Sienkiewicza. Autor zdjęcia nieznany.

Prezydent Mościcki składa kwiaty pod pomnikiem H. Sienkiewicza. Autor zdjęcia nieznany.

Decyzją Sejmu jednym z patronów roku 2016 jest Henryk Sienkiewicz. Lubię przypominać ten fakt, gdyż w Bydgoszczy 31 lipca 1927 roku postawiono pierwszy pomnik poświęcony nobliście, twórcy ,,Krzyżaków”. Pomnik ten został później zniszczony w czasie II wojny światowej przez Niemców. Obecnie w parku im. Jana Kochanowskiego mieści się jego z 1968 roku. Chciałbym się skupić dzisiaj jednak na pierwowzorze i przedstawić kilka nowych informacji na jego temat.

Nie bez przyczyny nawiązałem do dzieła ,,Krzyżacy”, gdyż to dzieło kluczowo wpisywało się w intencją społeczności lokalnej, aby właśnie tutaj nad Brdą uczcić Henryka Sienkiewicza. Na samym cokole napis rozpoczynał się od słów – Autorowi krzyżaków

Na czele komitetu budowy pomnika stanęło dwóch szanowanych bydgoszczan: dr Witold Bełza i Józef Weyssenhoff.

Jedni kochają go za potężną walkę natchnieniem, słowem z Krzyżakami – tych tu pono najwięcej na ziemi wielkopolskiej, zawsze pomnej obowiązku trzymaniu straży wschodniej – mówił podczas odsłonięcia Weyssenhoff.

Ta odwiecznie polska ziemia nadal chce pełnić rolę strażnicy przeciwko nawale germańskiej – tłumaczyła motyw polityczny, postawienia pomnika Sienkiewicza w Bydgoszczy, jedna z publikacji.

Pomnik Henryka Sienkiewicza miał bowiem podkreślać, iż Bydgoszcz przez wieki pełniła rolę ważne polskiego ośrodka, który bronił kraju przed żywiołami niemieckimi. Również można to zauważyć na płaszczyźnie religijnej – gdy w Toruniu kwitły wyznania protestanckie, Bydgoszcz była wierna wierze katolickiej.

W uroczystości odsłonięcia pomnika uczestniczył Prezydent RP Ignacy Mościcki, delegacje: Francji, Belgi, Czechosłowacji i Włoch.

W zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie znalazłem ciekawe zdjęcia przedstawiające uroczystości z 1927 roku.

Fot: Jan Ryś

Fot: Jan Ryś

 

Fot: Muzeum Narodowe w Warszawie, pochodzi z Kuriera Warszawskiego 1927

Fot: Muzeum Narodowe w Warszawie, pochodzi z Kuriera Warszawskiego 1927

 

Zachowało się również zaproszenie dla Dyrektora Muzeum Narodowego, z którego dowiadujemy się chociażby jaki był program artystyczny części uroczystości odbywającej się w Teatrze Miejskim. Rozpoczęto od aktu III opery ,,Krzyżacy” (jakże można było inaczej) Adama Dołżyńskiego, następnie przedstawiono Testament Bolesława Chrobrego autorstwa Feliksa Nowowiejskiego, co jest wspomnieniem czasów piastowskich, gdy Bydgoszcz rolę strażnicy przed żywiołom germańskim już odgrywała.

di99314_1(1)

Ponadto w zbiorach zachowało się również zaświadczenie o udziale w uroczystościach, które upoważniało delegatów do zakupu kolejowego biletu ulgowego, na powrót do domu.

di99314_3(1)

Co się stało z pomnikiem?

Ciekawego odkrycia dokonał również prezes TMMB Jerzy Derenda, którym dzieli się w najnowszym wydaniu Dziennika Bydgoszczy. Okazuje się bowiem, że Niemcy rozebrali pomnik autorstwa prof. Konstantego Laszczki, ale nie został on zniszczony. Okres wojny przetrwał on ukryty. Na poniższym zdjęciu widać jego fragmenty, nie wiemy jednak kto pozuje do zdjęcia, a tym samym jakie były dalsze losy pomnika (pozostałości po nim) po 1945 roku.

 

Pozostałości po pomniku H. Sienkiewicza. Kto pozuje na zdjęciu?

Pozostałości po pomniku H. Sienkiewicza. Kto pozuje na zdjęciu?

 

Łukasz Religa