Bydgoskie Kalendarium 1939 roku część 2

Polscy zakładnicy

Polscy zakładnicy

W drugiej części prezentujemy okres od 13 września do końca roku 1939. Właściwie każdego dnia mieliśmy do czynienia z barbarzyńskimi mordami na Polakach. Lektura wydarzeń kolejnych dni pokazuje tylko jak był to ponury okres. W sposób szczególny Niemcy starali się wymordować polskich nauczycieli, również na celowników znalazła się mniejszość żydowska, aby na końcu obwieścić oficjalnie, że Bydgoszcz stała się miastem wolnym od Żydów i polskiej inteligencji. Dumny z tych zbrodni będzie później podczas wizyty w Bydgoszczy niemiecki minister propagandy Joseph Goebbels. Okres był to bardzo ponury.

Podobnie jak w pierwszej części opieram się o kalendarium opublikowane w 1969 roku w Kalendarzu Bydgoskim, autorstwa Janiny Kłodzińskiej. Część I do przeczytania – tutaj.

Po 13 września kontynuowane były aresztowania Polaków. Niekiedy dochodziło do egzekucji. Od 15 września bydgoskich nauczycieli polskiego pochodzenia wezwano do obowiązku meldunkowego. W kolejnych dniach rozpoczęło się organizowanie wysyłki Polaków na przymusowe roboty do Niemiec.

Środa 27 września – niemieckie władze przyjęły ustawę o wywłaszczeniu mienia Polaków, którzy uciekli. Podjęto decyzje o zburzeniu synagog żydowskich. Według szacunków w Bydgoszczy przed wojną mieszkało ponad 2 tys. Żydów.

Sobota 30 września – w lesie tryszczyńskim rozpoczęły się egzekucje, które trwały około miesiąca. Dochodziło do kilku egzekucji w tygodniu, zamordowano wiele kobiet i dzieci, nie szczędzono kobiet w ciąży. Dużo na temat tej zbrodni wiemy dzięki postawie miejscowego leśniczego Henryka Bolcka, który dokumentował niemieckie zbrodnie w lesie pod Tryszczynem.

Wtorek 3 października – Niemcy przeprowadzili nocną akcję pacyfikacyjną na Szwederowie w celu ,,podania polskiego motłochu zasłużonej karze”. Aresztowano tej nocy około 2 tys. Polaków.

Środa 4 października – do Generalnego Gubernatorstwa wysłano pierwszy bydgoski transport. Znalazło się z nim 550 osób.

Czwartek 5 października – tego tylko dnia pod Tryszczynem rozstrzelano 400 Polaków.

W czasie pierwszego tygodnia października na roboty przymusowe do Niemiec wysłano 1100 Polaków w wieku 18-25 lat. Natomiast w I połowie października do obozu koncentracyjnego w Stuthofie przewieziono około 50 mieszkańców Bydgoszczy, głównie nauczycieli.

Sobota 7 października – wszedł w życie dekret Adolfa Hitlera włączający Bydgoszcz do III Rzeszy.

Środa 25 października – Niemcy informują, że policja wytropiła tajną polską organizację działąjącą w Bydgoszczy

Od 30 października do 10 listopada jak wynika z niemieckich sprawozdań zabito 74 polskich nauczycieli

Środa 1 listopada – w lesie gdańskim rozstrzelano grupę polskiej inteligencji. Zginął ks. Jan Wagner, proboszcz parafii św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy.

Sobota 11 listopada – w dniu polskiego Święta Niepodległości Niemcy wprowadzili szczególne kontrole. Od rana na mieście rozwieszone były afisze z informacją rozstrzelaniu prezydenta Bydgoszczy Leona Barciszewskiego, który na wieść o niemieckich zbrodniach, wbrew namowom przyjaciół, kilka dni wcześniej wrócił do swojego miasta. Do dzisiaj nie wiemy gdzie znajdują się jego szczątki.

Wtorek 14 listopada – pojawił się komunikat o zlikwidowaniu całej bydgoskiej inteligencji polskiej. Z koszar przy ulicy Gdańskiej, które pełniły funkcję więzienia, tego dnia wywieziono pod Rynkowo grupę Żydów, którzy zostali następnie zamordowani. Kilka dni później Niemcy ogłoszą powiat bydgoski za wolny od Żydów.

Czwartek 30 listopada – w Otorowie zamordowano i spalono około 100 bydgoszczan.

Piątek 1 grudnia – goszczący w Bydgoszczy niemiecki minister propagandy Joseph Goebbels stwierdził, że Polacy wraz z wywiadem brytyjskim planowali w Bydgoszczy wymordowanie wszystkich Niemców. Od zagłady uratowała ich szybka interwencja wojskowa, czyli wypowiedzenie Polsce wojny.

Poniedziałek 4 grudnia – ogłoszono zakaz używania języka polskiego. Za jego złamanie golono głowę.

Łukasz Religa