Pomorze w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego

330d49b0e83d466cfb7323896f873cc7_xlW minionym tygodniu obchodziliśmy 77-tą rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. Uznane zostało ono za fenomen organizacyjny, jeżeli chodzi o będącą pod okupacją niemiecką Europę. Udało się bowiem zbudować tajną strukturę państwową, alternatywną wobec okupacyjnej.

Ważne uroczystości w tym roku odbywały się w Bydgoszczy, gdzie wykład swój wygłosił prof. dr hab. Bogdan Chrzanowski, na temat funkcjonowania Okręgowej Delegatury Rządu RP na Pomorzu. Rząd RP, mamy tutaj na myśli, mający uznanie międzynarodowe, polski rząd na uchodźstwie, którego premierem był gen. Władysław Sikorski.

Zanim jednak przyjrzymy się strukturze Polskiego Państwa Podziemnego, należy wyjaśnić jak wyglądała niemiecka administracja. Bydgoszcz i całe Pomorze zostały bowiem dość szybko zaanektowane. 26 października 1939 Adolf Hitler wydał dekret o utworzeniu Okręgu Rzeszy Gdańsk – Prusy Zachodnie. Obejmował on teren Wolnego Miasta Gdańska, sześc powiatów z prowincji Prusy Wschodnie (w tym miasta: Elbląg, Malbork i Kwidzyn), większość przedwojennego województwa pomorskiego (w tym Bydgoszcz i Toruń) oraz część województwa warszawskiego (powiaty lipnowski i rypiński, tworzące dzisiaj województwo kujawsko-pomorskie).

Reichsgau Danzig-Westpreussen

Reichsgau Danzig-Westpreussen

 

Okręg ten podzielony był na trzy rejencje: bydgoską, gdańską i kwidzyńską (wschodnią z Toruniem).

Bydgoszcz w województwie pomorskim znalazła się dopiero w 1938 roku. Stolicą tego województwa był Toruń.

Struktura Polskiego Państwa Podziemnego odpowiadała kompetencją wojewody. Najważniejszy był Wydział Bezpieczeństwa, który miał przygotować administracyjnie strukturę, gdyby po zakończeniu działań wojennych powstała anarchia, aby zapobiec grabieżom mienia czy gwałtom. Co jest istotne, Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu przekraczało granice II RP i obejmowało również Prusy Wschodnie (w tym będące przed wojną miastami niemieckimi: Królewiec, Elbląg czy Kwidzyn).

Najlepiej zorganizowany był Wydział Bezpieczeństwo. Utworzono obwody od I do V. Obwód I południowy – Toruń; obwód II wschodni – Grudziądz; obwód III zachodni – Bydgoszcz; obwód IV północ – Gdynia i Gdańsk i V Prusy Wschodnie – prof. Bogdan Chrzanowski – Był to obwód miasta, Bydgoszcz powiat, Potulice, Sępólno, Świecie, Szubin , Tuchola i Wyrzysk.

Polskie Państwo Podziemne miało już nawet zaprzysiężoną obsadę administracyjną miast na Pomorzu:

Szykowano już w Warszawie nawet obsadę poszczególnych miast. Na czym polegała specyfika delegatury, można powiedzieć, że on nic nie robił, nie działał. Tak, bo on był zaprzysiężony, przewidywany na stanowisko po wojnie i miał siedzieć cicho, nie działać, nie narażać się – prof. Chrzanowski.

Nie wiem kto jednak był przewidywany dla Bydgoszczy.

W przyszłym tygodniu postaram się bliżej przyjrzeć działaczom politycznym z Bydgoszczy, którzy aktywni byli w konspiracji.

Łukasz Religa