11 listopada 1918 roku – rewolucjoniści przejmują władze w Bydgoszczy

przewrot1Gdy co roku świętujemy 11 listopada odzyskanie przez Polskę niepodległości, wspominamy symboliczne przekazanie władzy Józefowi Piłsudskiemu przez Radę Regencyjną w Warszawie. Nie wydarzyło się zatem 11 listopada 1918 roku w Europie nic nadzwyczajnego a o tym, że dla Polaków stała się ważna data zdecydował cały kolej zdarzeń politycznych. Spróbujmy wczuć się w tamte wydarzenia z perspektywy polskiego mieszkańca Bydgoszczy, poddanego niemieckiego króla Wilhelma II, który podobnie jak my dzisiaj, wiedzę o świecie pozyskiwał z gazet.

I wojna światowa wybuchła niespodziewanie w 1914 roku. Wówczas nie przewidywano jednak, że będzie trwać ona aż 4 lata, przez co wyniszczy wewnętrznie uczestniczące w niej państwa. W październiku 1917 roku w Rosji wybucha rewolucja, którą kieruje Włodzimierz Lenin, wspomagany przez niemieckie służby. Mamy do czynienia z wojną domową, która eliminuje Rosję z I wojny światowej. Niemcy dzięki temu mogą się skupić na froncie zachodnim – przez kolejne miesiące nie udaje się jednak zdobyć Paryża i wygrać wojny. Blokada gospodarza Niemiec doprowadza do wybuchu rewolucji listopadowej.

Polacy, będący w Bydgoszczy mniejszością, czytali głównie Dziennik Bydgoski, który z dużym zainteresowaniem pisał o problemach państwa niemieckiego. 3 listopada 1918 roku w Kilonii wybucha bunt marynarzy. Dość szybko rozpowszechnia się on na cały kraj, wybucha rewolucja. W Dzienniku Bydgoskim z dnia 9 listopada czytamy o niepokojach w niemieckich miastach, pada nawet stwierdzenie ,,Idzie bolszewizm!”, przy czym redakcja uspokaja, iż jest to łagodniejsza rewolucja niż w Rosji. Pojawiają się w gazecie również spekulacje, iż cesarz Wilhelm II może złożyć koronę. Kolejny numer potwierdza fakt złożenia korony oraz zrzeczenia się przez prawowitego następce prawa do tronu.

Najważniejszą informacją wydrukowaną w numerze z 9 listopada był jednak faks jaki niemieckie dowództwo miało wystosować do głównodowodzącego siłami Francji marszałka Ferdinanda Focha, co wskazuje, iż lada dzień Niemcy mogą skapitulować Bydgoszczanie zatem nie wiedzą o tym, iż z nocy 7 na 8 listopada zawiązał się w Lublinie socjalistyczny rząd Ignacego Daszyńskiego.

przewrot2

Gazeta Bydgoska z 13 listopada 1918 r.

Jeżeli spojrzymy na dzień 11 listopada z punktu widzenia dziejowego, to najważniejszym wydarzeniem było podpisanie w wagonie kolejowym, we francuskim Compiegne rozejmu, który wprowadzał zawieszenie broni. O tym też dzień później przeczytają bydgoszczanie w Dzienniku Bydgoskim. Drugą najważniejszą informacją był natomiast przebieg rewolucji w Bydgoszczy. Najważniejszym wydarzeniem 11 listopada 1918 roku w Bydgoszczy było zatem przejęcie władzy przez Radę Żołnierzy.

Informacja o wydarzeniach z Warszawy pojawiła się dopiero 13 listopada nad Brdą. Opiera się ona na informacjach przekazanych przez telegraf, bowiem jak wyjaśnia redakcja – do Bydgoszczy nie docierają gazety warszawskie.

Dla bydgoszczan walka o niepodległość dopiero się zaczyna. W grudniu powstanie  Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (przeczytaj o udziale bydgoszczan ), niedługo później wybuchnie w naszym regionie Powstanie Wielkopolskie. Jego sukces będzie miał duży wpływ na to, że w Traktacie Wersalskim wynegocjowanym przez Ignacego Jana Paderewskiego i Romana Dmowskiego – Bydgoszcz znajdzie się w granicach odrodzonej Polski.

Łukasz Religa