Pomnik Sienkiewicza odbudowaliśmy

Odsłonięcie pomnika w 1968 roku

Odsłonięcie pomnika w 1968 roku

Jednym z istotniejszych wydarzeń tożsamościowych w Bydgoszczy, w okresie dwudziestolecia międzywojennego, było odsłonięcie 31 lipca 1927 roku pierwszego w Polsce pomnika Henryka Sienkiewicza, autora ,,Krzyżaków”. W uroczystości uczestniczył prezydent Ignacy Mościcki. Pomnik w trakcie wojny został zniszczony, ale po wojnie ludność zdecydowała się na jego odbudowę.

Wydarzeniom z lata 1927 roku poświęciliśmy wiele publikacji, właściwie trudno znaleźć jednak jakikolwiek szerszy opis na temat powojennej inicjatywy odbudowy pomnika. To ona jednak sprawiła, że odsłonięcie pomnika z 1927 roku stało się nie tylko wspomnieniem historycznym, ale jest to dzieło żyjące na swój sposób do dzisiaj. Pomnik z 1968 roku wygląda zupełnie inaczej, niż ten z lat dwudziestych, ale mentalnie jest jego kontynuacją.

Inicjatywa odbudowy zniszczonego przez hitlerowców pomnika narodziła się już tuż po wojnie. Przyjmuje się, że początkiem był artykuł w Ilustrowanym Kurierze Polskim z 17 stycznia 1946 roku.

Inicjatywa ta spotkała się wówczas z dużym zrozumieniem całego społeczeństwa, czego wyrazem były liczne zapytania i propozycje, kierowane do redakcji tego pisma. Dopiero jednak po kilku latach powołany został do życia komitet, którego zadaniem było przywrócenie Bydgoszczy pomnika Henryka Sienkiewicza – czytamy w sprawozdaniu z funkcjonowania społecznego komitetu odbudowy pomnika, autorstwa TadeuszaVogela – Szybko więc zdołano zgromadzić odpowiednią sumę i już w dniu 18 lutego 1959 r odbyło się przekazanie popiersia Henryka Sienkiewicza, dłuta prof. Lewandowskiego, Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bydgoszczy, z inicjatywy której komitet ten został powołany.

Idea pomnika Henryka Sienkiewicza w Bydgoszczy stała się bliska wszystkim mieszkańcom. Przecież tu właśnie latach międzywojennych wzniesiono pierwszy w Polsce pomnik twórcy ,,Trylogii” zniszczony w latach okupacji. Ambicją więc społeczeństwa stało się postawienie nowego pomnika, który byłby jeszcze jednym dowodem patriotycznej postawy mieszkańców Ziemi Bydgoskiej – czytamy w dalszej części sprawozdania.

Na odsłonięcie pomnika zdecydowano się jednak dopiero w 1968 roku, wpływ na przesunięcie miały m.in. przygotowania i zbiórka środków, do obchodów jubileuszu 1000-lecia Polski (1966 rok).

 

Wszystkie te obiektywne przyczyny zadecydowały o tym, że uroczystość odsłonięcia pomnika Henryka Sienkiewicza w Bydgoszczy ma miejsce właśnie w dniu 18 maja 1968 r.

W sprawozdaniu Vogela czytamy również – Pomnik ten stanowi symbol patriotycznych uczuć wszystkich mieszkańców miasta, stanowi odpowiedź na knowania zachodnioniemieckich odwetowców; jest też wyrazem głębokiego hołdu dla tego, który swymi nieśmiertelnymi działaniami potrafił krzepić polskie serca w ciężkich latach zaboru, niewoli i prześladowań.

Na cokole pomnika znalazł się natomiast napis:

Pomnik autora ,,Krzyżaków” wzniesiony przez społeczeństwo Ziemi Bydgoskiej w 1968 roku na miejscu zburzonego przez okupanta hitlerowskiego dłuta Stanisława Horno-Popławskiego.

Łukasz Religa na podstawie broszurki społecznego komitetu ,,Bydgoszcz w hołdzie Henrykowi Sienkiewiczowi”.

 

O pomniku z 1927 roku piszemyTrwa rok Henryka Sienkiewicza